Η Κρήτη μεγαλώνει. Οι αφίξεις σπάνε ρεκόρ κάθε καλοκαίρι, οι επενδύσεις σε ξενοδοχειακές μονάδες πολλαπλασιάζονται, τα νοσοκομεία του νησιού εξυπηρετούν πληθυσμό πολλαπλάσιο του μόνιμου κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Κανείς δεν αμφισβητεί ότι το νησί ζει μια περίοδο ανάπτυξης χωρίς προηγούμενο. Υπάρχει, όμως, μια συζήτηση που σχεδόν κανείς δεν κάνει δημόσια, γιατί δεν έχει τη λάμψη μιας νέας μονάδας πέντε αστέρων ή ενός ρεκόρ επισκεψιμότητας: τι συμβαίνει σε ένα νησί όταν, για οποιονδήποτε λόγο, σταματήσει για λίγες μέρες να φτάνει το πλοίο με τον εξοπλισμό, τα ανταλλακτικά, τις προμήθειες που κρατούν όρθιο κάθε ξενοδοχείο και κάθε νοσοκομείο;
Η οικονομία που δεν φαίνεται
Όταν μιλάμε για την οικονομία της Κρήτης, μιλάμε σχεδόν πάντα για τα ίδια πράγματα: αφίξεις, διανυκτερεύσεις, τιμές ακινήτων, νέες επενδύσεις. Σπάνια μιλάμε για κάτι πιο θεμελιώδες: την αλυσίδα εφοδιασμού που κρατάει όλα τα παραπάνω ζωντανά. Ένα νησί, από τη φύση του, δεν παράγει τα πάντα μόνο του. Ο επαγγελματικός εξοπλισμός μιας κουζίνας ξενοδοχείου, ο εξοπλισμός ψύξης ενός νοσοκομειακού φαρμακείου, ακόμα και το απλό ανταλλακτικό που θα διορθώσει μια βλάβη μέσα σε μια νύχτα, ταξιδεύουν από μακριά από την ηπειρωτική Ελλάδα, από την Ευρώπη, όλο και συχνότερα από την Ασία. Αυτή η αλυσίδα λειτουργεί τόσο καλά, τόσα χρόνια, που έχει γίνει αόρατη. Και ό,τι γίνεται αόρατο, συνήθως σταματάει να το φροντίζουμε.
Το παράδοξο της ανάπτυξης
Όσο μεγαλώνει ο τουρισμός και όσο μεγαλώνουν οι απαιτήσεις της δημόσιας υγείας, τόσο πιο κρίσιμη γίνεται αυτή η αόρατη αλυσίδα και τόσο λιγότερη προσοχή παίρνει, σε σύγκριση με τα εντυπωσιακά νέα resort ή τις ανακαινισμένες προσόψεις. Ένα ξενοδοχείο μπορεί να έχει την πιο εντυπωσιακή πισίνα του νησιού, αλλά αν η κουζίνα του σταματήσει να λειτουργεί μια βραδιά με γεμάτο εστιατόριο, ο πελάτης δεν θα θυμάται την πισίνα. Ένα νοσοκομείο μπορεί να έχει το πιο σύγχρονο κτίριο, αλλά αν ένα ψυγείο φαρμάκων χαλάσει και δεν υπάρχει άμεση λύση, το κόστος δεν μετριέται σε χρήμα. Η αλήθεια είναι πως η αξιοπιστία ενός τόπου δεν κρίνεται από αυτό που βλέπει ο επισκέπτης την πρώτη μέρα, αλλά από αυτό που δεν βλέπει ποτέ, ακριβώς επειδή λειτουργεί.
Η στρατηγική απάντηση
Η λύση δεν είναι να σταματήσει η Κρήτη να εξαρτάται από εισαγωγές αυτό είναι αδύνατο για ένα νησί του μεγέθους του. Η πραγματική απάντηση βρίσκεται στη δημιουργία γνήσιας τοπικής ανθεκτικότητας μέσα στην ίδια την εξάρτηση: δίκτυα τεχνικής υποστήριξης που αντιδρούν μέσα σε ώρες και όχι σε εβδομάδες, αποθέματα κρίσιμων ανταλλακτικών διαθέσιμα τοπικά αντί να περιμένουν πλοίο, συνεργασίες με προμηθευτές που έχουν αποδείξει αξιοπιστία σε βάθος χρόνου και όχι απλώς τη χαμηλότερη τιμή μιας στιγμής. Αυτό δεν είναι θέμα μάρκετινγκ ή εικόνας είναι θέμα υποδομής που κανείς δεν βλέπει μέχρι τη μέρα που τη χρειάζεται απεγνωσμένα.
Οι επιχειρήσεις του νησιού που θα ξεχωρίσουν την επόμενη δεκαετία δεν θα είναι απαραίτητα αυτές με τη μεγαλύτερη επένδυση σε τετραγωνικά μέτρα, αλλά αυτές που θα έχουν καταλάβει ότι η πραγματική πολυτέλεια, τόσο στη φιλοξενία όσο και στην υγεία, είναι η σιγουριά ότι τίποτα δεν θα σταματήσει να λειτουργεί όταν χρειάζεται περισσότερο.
Το συμπέρασμα
Η Κρήτη δεν κινδυνεύει από έλλειψη τουριστών ή έλλειψη επενδύσεων. Κινδυνεύει από την υποτίμηση της πιο αόρατης υποδομής της αυτής που κρατάει όρθιο κάθε ξενοδοχείο, κάθε εστιατόριο, κάθε νοσοκομείο, χωρίς ποτέ να ζητάει τα φώτα της δημοσιότητας. Το επόμενο μεγάλο στοίχημα του νησιού δεν θα το κερδίσει όποιος χτίσει το πιο εντυπωσιακό κτίριο, αλλά όποιος καταλάβει πρώτος ότι η πραγματική αξιοπιστία ενός τόπου κρίνεται στα σημεία που κανείς δεν κοιτάζει.